درماتیت سبورئیک یک بیماری شایع، مزمن و عودکننده پوستی است که با قرمزی، خارش، پوستهریزی و گاهی التهاب در نواحی چرب پوست همراه است. این بیماری اغلب پوست سر، ابروها، اطراف بینی، پشت گوش، سینه و حتی نواحی چیندار بدن را درگیر میکند. درماتیت سبورئیک مسری نیست، اما گاهی آزاردهنده و از نظر ظاهری ناخوشایند است.
درماتیت سبورئیک چیست؟
این بیماری ناشی از واکنش بیش از حد پوست به فعالیت قارچی طبیعی به نام مالاسزیا است که روی پوست همه افراد وجود دارد. فعالیت این قارچ در حضور چربی، باعث تحریک، التهاب و پوستهریزی در نواحی مستعد میشود. این بیماری در نوزادان با نام «کلاه گهواره» نیز شناخته میشود.
علائم درماتیت سبورئیک
- پوستههای زرد یا سفید رنگ، چرب یا خشک، همراه با خارش
- قرمزی و التهاب در نواحی چرب پوست
- ریزش موی موقت در نواحی درگیر پوست سر
- تشدید علائم در فصول سرد یا تحت استرس
- در نوزادان: پوسته ضخیم و زرد رنگ روی سر (کلاه گهواره)
چه عواملی باعث تشدید درماتیت سبورئیک میشوند؟
- استرس و فشارهای روانی
- هوای سرد و خشک
- چربی بیش از حد پوست
- اختلالات ایمنی یا بیماریهایی مانند HIV و پارکینسون
- برخی داروها (مانند لیتیوم، اینترفرون)
تشخیص درماتیت سبورئیک چگونه انجام میشود؟
تشخیص معمولاً بالینی و بر اساس معاینه پوست توسط پزشک است. در موارد غیر معمول، نمونهبرداری از پوست برای رد سایر بیماریها مثل پسوریازیس، درماتیت آتوپیک یا عفونت قارچی ممکن است انجام شود.
درمان درماتیت سبورئیک: کاهش التهاب و پوستهریزی
درمان هدفمند میتواند علائم را به خوبی کنترل کند، اما چون بیماری مزمن است، نیاز به مراقبت مداوم دارد.
درمانهای موضعی پوست سر:
- شامپوهای ضد قارچ حاوی کتوکونازول، زینک پریتیون، سلنیوم سولفاید یا تار
- شامپوهای حاوی سالیسیلیک اسید یا ترکیبات ضد التهاب
- استفاده مکرر (حداقل ۲ تا ۳ بار در هفته) در دوره فعال بیماری
درمانهای موضعی پوست صورت یا بدن:
- کرمهای ضد قارچ (مثل کتوکونازول یا کلوتریمازول)
- کورتیکواستروئیدهای ملایم برای دورههای کوتاه
- کرمهای حاوی پیمکرولیموس یا تاکرولیموس برای مناطق حساس (مثل اطراف چشم)
مراقبتهای روزمره و پیشگیری
- شستشوی منظم پوست با شویندههای ملایم و فاقد صابون
- کاهش استرس از طریق مدیتیشن، ورزش یا یوگا
- استفاده از مرطوبکنندههای فاقد چربی در نواحی خشک
- پرهیز از خاراندن یا مالش شدید پوست درگیر
جمعبندی
درماتیت سبورئیک یک بیماری شایع ولی قابل کنترل است. با رعایت نکات مراقبتی و استفاده از درمانهای موضعی مناسب، میتوان التهاب و پوستهریزی را کاهش داد. در صورت مزمن بودن یا گسترش ناگهانی علائم، مشورت با پزشک متخصص ضروری است.
منابع علمی معتبر
- American Academy of Dermatology – Seborrheic Dermatitis: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/seborrheic-dermatitis
- UpToDate – Seborrheic dermatitis: Pathogenesis, clinical features, and treatment
- Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology – Update on the management of seborrheic dermatitis
